کارشناسی ارشد پرستاری
 
وبسايت تخصصی پرستاري/منابع-مشاوره-جزوه
پيوند ها

بزودي در اين سايت جزوات تخصصي پرستاري براي فروش ارائه مي شود
 
نوشته شده در تاريخ ۱۳٩٠/٤/٢٥ توسط کیوان خدایاری

تعریف عفونت اچ آی وی (HIVو بیماری ایدز(AIDS)

 

ایدز یک بیماری عفونی واگیر است که به عامل ایجاد آن ویروس ا چ آ ی وی می گویند . این نام از ابتدای حروف نام لاتین ویروس اقتباس شده است . اصولاً ویروس ها در خارج ازسلول زنده قادر به ادامه ی حیات نیستند. یکی از سلو لهایی که اچ آی وی برای ادامه ی حیات به آن احتیاج دارد ، گلبول های سفید بدن انسان است . این ویروس درخارج از بدن(خارج از سلول های زنده ) و در مواجهه با مواد ضدعفونی کننده مانند الکل ووایتکس و حرارت، در مدتی کوتاه و  به راحتی ازبین می رود.

ایدز از مهمترین بیماریهای قرن حاضر است و هم اکنون نظر دولتمردان دنیا را به خود معطوف داشته است. هر ساله بیش از 5 میلیون نفر که نیمی از آنان جوانان 15 تا 24 ساله هستند به ویروس ایدز آلوده می‌شوند. به نحوی که تنها در سال 2006 میلادی 9/4 میلیون نفر به این ویروس آلوده شدند که از این تعداد 700 هزار نفر کودکان زیر پنج سال بوده‌اند در همین سال هم 1/3 میلیون نفر در جهان از این بیماری فوت کردند.   

طبق آخرین آمار رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، تاکنون 15 هزار و 587 ایرانی به HIV و ایدز مبتلا شدند که 3/7 درصد از راه آمیزشی بوده است.

 

اچ آی وی چگونه وارد بدن می شود؟

گلبول های سفید بهترین محل زندگی این ویروس است .پس هر جا که گلبول سفید آلوده به ویروس وجود داشته باشد ، ممکن است باعث انتقال بیماری شود. بنابراین، زمانی خون و ترشحات آلوده به ا چآی وی ممکن است باعث عفونت در انسان شود که بتواند به نوعی به گلبول سفید دسترسی پیداکند.

به طور کلی را ههای انتقال اچ آی وی عبارتند از:

1. خون و فرآورده های خونی آلوده؛

2.تماس های جنسی محافظت نشده با فرد آلوده؛

3. مادر آلوده به فرزند.

افراد  درمعرض خطر ابتلا

1 .مصرف کنندگان تزریقی مواد مخدر؛

2.افرادی که روابط جنسی محافظت نشده با افراد مختلف(همجنس یا جنس

مخالف) دارند؛

3. دریافت کنندگان مکرر خون؛

4. همسر یا شرکای جنسی افراد ذکرشده.

 

1.خون و فرآورده های خونی آلوده

اگر خون فرد آلوده به اچ آی وی با خون فرد دیگری تماس پیداکند ، ممکن است عفونت را انتقال دهد. در زمان انتقال خون نیز ممکن است بیماری منتقل شود . اما درحال حاضر در ایران، تمام خون های اهد ایی ازنظر احتمال آلودگی به ا چ آی وی ارزیابی شده، درصورت آلوده بودن استفاده نمی شوند ، پس این خطر به حداقل می رسد. اگر خون آلوده به اچ آی وی به هر روش دیگری وارد خون فرد سالم شود ، ممکن است آلودگی را منتقل کند که این حالت نیز در زندگی روزمره با رعایت اصول بهداشتی کمتر اتفاق می افتد. ولی اگر فرد آلوده به ا چ آی وی تزریقی با سرنگ انجام دهد و سپس فرد دیگری بلافاصله با همان سرنگ و سرسوزن آغشته به خون ، به خود تزریق کند به طوری که خون آلوده در سرسوزن یا سرنگ وارد خون فرد دوم شود، احتمال ابتلای فرد دوم بالا خواهد بود. به این ترتیب، اگر با هر جسم برنده و نوک تیز آغشته به خون آلوده به اچ آی وی خراش یا بریدگی در بدن فرد سالم ایجادشود، ممکن است ویروس منتقل شود. بنابراین، اگر اعمالی مانند خالکوبی، حجامت، سوراخ کردن گوش، ختنه، جراحی و خدمات دندانپزشکیبا وسایل غیراستریل انجام شود، ممکن است با خطر انتقال ویروس همراه باشد. به یاد داشته باشید، اچ آی وی در خارج از بدن در تماس با حرارت و مواد ضدعفونی کننده مثل وایتکس به سرعت ازبین می رود. انجام این اعمال با وسایل استریل و تمیز خطری ندارد. از آن جا که اغلب معتادان تزریقی اصول بهداشتی را رعایت نمی کنند و تعداد زیادی از آ نها از یک سرنگ و سرسوزن به صورت مشترک استفاده می کنند، بنابراین، خطر انتشار اچ آی وی در این گروه بسیار زیاد است. به همین دلیل، اعتیاد تزریقی یکی از راه های شایع انتشار در بعضی کشورها ازجمله ایران است.

 

2.تماس های جنسی محافظت نشده با افراد آلوده

یکی دیگر از مایعات بدن که تعداد زیادی گلبول سفید دارد، ترشحات جنسی است . پس ترشحات جنسی فردی که اچ آی وی وارد بدن او شده آلوده به این ویروس است و اگر این ترشحات با مخاط تناسلی فرد سالم تماس پیداکند، ممکن است باعث انتقا ل اچ آی وی شود. به عنوان مثال، همسر یک معتاد تزریقی آلوده به ا چ آی وی در تماس جنسی با همسر خود به این ویروس آلوده خواهدشد. لازم به یادآوری است، وجود هرگونه التهاب و عفونت در دستگاه تناسلی، خطر انتقال اچ آی وی راافزایش خواهد داد. تماس جنسی در بسیاری از کشورهای دنیا از شایع ترین راه های انتشار ا چ آی وی است. بهترین راه پیشگیری از انتقال ویروس ازطریق تماس جنسی، استفاده ی صحیح از کاندوم است.

 

 3 .مادرآلوده به فرزند

بیشترین احتمال انتقال اچ آی وی از مادر آلوده به فرزند، در اواخر زمان بارداری،به خصوص هنگام زایمان و شیردهی است. پیشگیری از این راه انتقال، جلوگیری ازباردار ی زنان اچ آی وی مثبت است . درصورت بروز بارداری، پیشگیری دارویی با سه داروی ضدرتروویروسی ( زایدوودین، لامیوودین و نلفیناویر) از ماه چهارم ضروری است و زایمان ب هصورت سزارین توصی همی شود. به علاوه، از آ نجا که انتقال اچ آی وی ازطریق شیردهی نیز ممک ناست، نوزاد باید حتماً با شیرخشک تغذیه شود و بلافاصله پس از تولد تحت درمان پیشگیری با داروهای ضد رتروویروسی مزبور قرارگیرد.

 

ویروس ایدز به رو شهای زیر منتقل نمی شود:

تماس های عادی مانند با هم کارکردن، هم صحبتی، همسفری، دست دادن، بوسیدن و سایر روابط اجتماعی، مانند سوارشدن در یک اتوبوس و تاکسی؛استفاده ی مشترک از حمام، استخر و توالت؛ لباس، پوشاک، پتو و رختخواب؛ عطسه، سرفه و نیش حشرات،تماس پوست سالم با ترشحات جنسی مردانه و زنانه، بزاق، ادرار، اشک، عرق و محتویات معده ی فرد آلوده به ویروس. یادآوری می شود که انتقال این ویروس تنها ازطریق تماس با ویروس موجود درخون، تماس مخاط با تر شحات آلوده ی جنسی و تغذیه ی کودک با شیر مادر آلوده به ویروس میسر است.

پس از ورود اچ آی وی به بدن چه اتفاقی می افتد؟

ویروس ایدز به سلو لهای خاصی مانند گلبول های سفید بدن تمایل دارد و برای رشد و تکثیر خود به این سلول ها واردمی شود . به عبارت دیگر ، این ویروس به داخل سلول ها یی واردمی شود که وظیفه ی آن ها ازبین بردن این موجود است، درست مانند نفوذ دشمن در ارتش یک کشور و جلوگیری از مبارزه ی سربازان آن ارتش.این ویروس برخلاف بیشتر عوامل بیماری زای عفونی به خودی خود موجب تخریب و یا صدمه به بافت های بدن نمی شود و پس از ورود به گلبو ل های سفید تا مدت های طولانی(حتی 10 سال ( ممکن است بدون هیچ تخریبی در بدن باقی بماند و هیچ علامتی هم ایجادنکند. بعد از جایگزینی ویروس در گلبول سفید ، از این سلول ها برای تکثیر و بقای خود استفاده می کند و به این ترتیب گلبول سفید آرام آرام کار آیی خود راازدست داده و نابودم یشود. دراین صورت، اگر این بار یک میکروب دیگر وارد بدن شود، گلبول سفید نمی تواند با آن مبارزه کند.

 

باتوجه به این که ویروس ایدز ازطریق روابط معمول و روزمره منتقل نمی شود، افرادی که به ا چ آ ی وی آلوده هستند و یا بیماری ایدز دارند، در روابط معمول اجتماعی خطری برای سایرین نداشته و نیازی به جداسازی آن ها از دیگران نیست.

 

چگونه می توان آلودگی به اچ آی وی را تشخیص داد؟

همان طور که در مبحث قبل اشاره شد ، در مرحله ی بدون علامت هیچ نشانه ای از بیماری وجودندارد، پس در این مرحله، تشخیص آلودگی به ویروس، برای فرد و اطرافیان اوغیرممکن است . یعنی ابتلا به عفونت ا چ آی وی از روی ظاهر فرد  قابل تشخیص نیست .همان طور که قبلاً نیز اشاره شد، بعد از ورود ویروس، بدن به تدریج ماده ای به نام آنتی بادی تولیدمی کند که با رو ش های آزمایشگاهی در خون قابل تشخیص است و به کمک آن میتوان به آلودگی فرد پی برد . پس در دور ه ی بدون علامت ، فرد هیچ علامت ظاهری ندارد، اما آزمایش او مثبت است . ترشح آنتی بادی تدریجی است ، به همین خاطربعد از ورود ویروس به بدن تا زمانی که سطح آنتی بادی در خون به حد قابل اندازه گیری برسد، بین 2 هفته تا 6  ماه فاصله وجود دارد که به آن دوران پنجره می گویند. در دوران پنجره، باوجود حضور ویروس در بدن، فرد آلوده علامت بالینی ندارد و آزمایش او مثبت نیست.

 

برای مراقبت و درمان فرد آلوده به اچ آی وی یا مبتلا به ایدز چه باید کرد؟

تاکنون هیچ دارویی برای ریشه کن کردن کامل ویروس ایدز ساخته نشده و ویروس واردشده به گلبول های سفید بدن یک فرد را به هیچ طریقی نمی توان ریشه کن کرد. درعین حال داروهایی وجوددارد که با مصرف آن می توان طول عمر مبتلایان به ایدز را طولانی تر و کیفیت زندگی آن ها را بهتر کرد. باتوجه به گران بودن این داروها، مصرف منظم آن ها از زمانی که فرد وارد مرحله ی بیماری(ایدز) شده توصیه می شود.

به افرادی که در مرحله ی بدون علامت هستند از دو جنبه ذیل باید توجه شود:

1.مراقبت های روحی  روانی

این افراد به بیماری مزمنی مبتلا هستند که مورد پذیرش جامعه نیست و موجب طرد آن ها می شود . این بیماران به دلیل وحشت از ننگ و بدنامی در شرایط روحی  روانی نامساعدی قراردارند. از سوی دیگر، بیشتر این افراد تفاوت بین عفونت ا چ آی وی و بیماری ایدز را نمی دانند ، به همین دلیل با شروع آلودگی ، گمان می کنند که زندگی آن ها به پایان رسیده و به شدت ناامید می شوند . بنابراین ، انجام مشاوره های اصولی ودقیق برای کمک به فرد در پذیرش بیماری و فهم تفاوت بین ابتلا به عفونت اچ آی وی و بیماری ایدز ضروری است . درغیر این صورت ، ممکن است فرد به افسردگی دچارشده و یا دست به خودکشی بزند و یا حتی در صدد انتقام جویی برآید.

2 . مراقبت های پزشکی

سیستم دفاعی بدن فرد آلوده به ا چ آ ی وی ضعیف شده، پس امکان ابتلای وی به بیماری های عفونی دیگر زیاد است. سل یکی از بیماری هایی است که هم فرد اچ آی وی مثبت و هم اطرافیان او را تهدیدمی کند . این اف راد بای د دائما تحت نظر بوده و برر سی  شوند و درصورت لزوم، برای پیشگیری و یا درمان سایر عفونت ها، داروهای مورد نیاز را دریافت کنند. تغذیه ی مناسب، ورزش و روحیه ی خوب از سایر عوامل مؤثر در تأخیر ورود به مرحله ی بیماری ایدز هستند.

اگرچه این بیماری درمان قطعی ندارد، اما امروزه افراد مبتلا به ایدز می توانند با مصرف داروهای مخصوص، سا لها به زندگی طبیعی خود ادامه دهند.

 

احتیاط های استاندارد:

1.تمام نمونه های خون و مایعات بدن هر فرد، باید پرخطر و آلوده فرض شوند.

2 .دست ها باید قبل و بعد از معاینه و با آب و صابون به طور صحیح شسته شود(مدت 15

 ثانیه برای معاینه های معمولی و درصورت آلودگی حداقل 5 - 3دقیقه.)

3.قبل از تماس با خون، مایعات و ترشحات بدن(چه خونی و چه غیرخونی به جز عرق) باید از دستکش استفاده شود.

4.معمولاً استفاده از گان و پوشش چشم ضرورتی ندارد، مگر مواقعی که خطر پاشیدن خون و ... به صورت، لباس و پوست وجود داشته باشد.

5. برای معاینه و بستری مگر در موارد خاص به اتاق اختصاصی نیاز نیست.

۴٣

6 .غذای بیماران در ظرف های عادی مثل سایر بیماران سرو شده و نیازی به جداسازی ظرف ها نیست.

7 .وسایل آلوده ای که مجدداً استفاده می شوند، اول باید از آلودگی های قابل رؤیت پاک شوند، سپس درون ظرف های مخصوص برای ضدعفونی حمل شوند.

8.سوزن های استفاده شده هرگز نباید سرپوش گذاری، خم یا شکانده شوند، بلکه باید فوراً آن ها را در سطل های مخصوص غیرقابل نفوذ(Safety box) انداخت وقتی این سطل ها به میزان 2/3-3/ 4 پرشدند باید از گردونه ی مصرف خارج و بعد از ضدعفونی به زباله ی شهری ریخته یا سوزانده شوند.

.9 وقتی خون یا مایعات خونی در مکانی می ریزد:

اولین اقدام پوشیدن دستکش و درصورت لزوم سایر پوشش های  حفاظتی است. مواد قابل جمع آوری باید با دستمال قابل جذب برداشته شوند و م حل با آب و صابون شسته شود . قدم بعدی ضدعفونی محل با محلول رقی قشده ی1/ 10هیپوکلریت سدیم است لازم به ذکر است که محلول ضدعفونی هیپوکلریت سدیم باید در 24 ساعت  اخیر تهیه شده باشد. درصورتی که شیشه ی شکسته و لوازم تیز دیگر در محل ریخته شده ، اول روی آن ها را با حوله ی با قابلیت جذب خوب می پوشانیم، سپ س محلول هیپوکلریت سدیم می ریزیم، بعد از 10 دقیقه مراحل فوق را اجرامی کنیم.

برای ضدعفونی وسایل چندبارمصرف ، درصورت امکان از استریل کردن با حرارت و درصورت عدم دسترسی از مواد پاک کننده ای که در سطح ماکروباکتریسیدال عمل می کنند استفاده می کنیم(ضدعفونی در سطح بالا).درباره ی لوازمی نظیر دستگاه فشارخون و غیره که تنها باپوست در تماس هستند، تمیزکردن وسیله به تنهایی کافی است.اگر کارکنان بهداشتی ضایعات، زخم های باز، التهاب پوست و داشته باشند، تا زمان بهبودی کامل باید از مراقبت مستقیم بیماران و

تماس با وسایل آلوده معاف شوند درغیر این صورت استفاده از دستکش و حتی در مواردی دو دستکش توصیه شده است.

منابع:

راهنمای آموزشی اچ آی وی/ ایدز و بیماریهای آمیزشی(ویژه ی بهورز،مریم سرگلزایی مقدم،

زهرا رضایی، زیر نظر: میترا معتمدی هروی]برای[ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت

سلامت، مرکز مدیریت بیماری ها. تهران: مرکز نشر صدا، . 1384

site :fa.parsiteb.com/news.php?nid=9130

 


.: Weblog Themes By Pichak :.



تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک